Het atoomtijdperk begon met de explosie van Trinity in de woestijn van New Mexico in juli 1945, gevolgd door de aanvallen op Hiroshima en Nagasaki minder dan een maand later. Maar het was tijdens de Koude Oorlog dat de Amerikaanse overheid het aantal kernproeven drastisch opvoerde. Tussen 1945 en 1962 werden er meer dan 200 detonaties uitgevoerd onder verschillende 'operaties', en bijna allemaal werden ze vastgelegd op zo'n 10.000 films. Om de inhoud te behouden, startte het Lawrence Livermore National Laboratory met het proces van declassificatie en digitalisering.
De eerste Amerikaanse kernproeven
De Amerikaanse kernproeven na het einde van de Tweede Wereldoorlog werden hervat met Operatie Crossroads op het Bikini-atol midden 1946. Er werden slechts twee detonaties uitgevoerd, Able en Baker, maar er stond een derde explosie gepland (Charlie), die werd geannuleerd. De activiteit ging verder in 1948 met Sandstone, de operaties Ranger, Greenhouse en Buster-Jangle in 1951, Tumbler-Snapper in 1952, en Ivy in datzelfde jaar, wat leidde tot de detonatie van Mike, de eerste thermonucleaire bom. Tussen 1945 en 1962 voerden de Verenigde Staten 210 kernproeven uit. De explosies werden vastgelegd met de beste technologie van die tijd, en de declassificatie verliep niet geheel uniform. Naar schatting dragen ongeveer tienduizend films nog steeds het stempel 'Top Secret' op hun blikken, maar de tijd wint terrein (celluloseacetaat ontbindt), en ze dreigen voor altijd verloren te gaan.
Het declassificatieproject
In het Lawrence Livermore National Laboratory, onder leiding van natuurkundige Greg Spriggs, hopen ze zoveel mogelijk films te redden, de inhoud te digitaliseren en later te declassificeren. Dit project heeft inmiddels ongeveer 4.200 films verwerkt, waarvan er 750 zijn vrijgegeven, en er zijn al 63 films te bekijken op YouTube. De video's komen voornamelijk van de operaties Dominic (1962-63), Hardtack 1 (1958), Plumbbob (1957), Upshot-Knothole (1953), Castle (1954) en Teapot (1955). Naast de historische waarde legt dokter Spriggs uit dat er geen gegevens zijn over moderne kernwapens omdat het CTBT tests op grote hoogte verbiedt, en alles wat wetenschappers tot hun beschikking hebben zijn die oude, uiteenvallende films.
De uitdaging van declassificatie
Toch is het digitaliseren en restaureren van de films slechts de helft van de vergelijking. De andere helft wordt opgeslokt door het bureaucratische declassificatieproces. Elke aanvraag moet eerst langs het Ministerie van Energie, ook al zijn alle proeven al algemeen bekend en goed gedocumenteerd...
